สวด. บูรณาการ กสด. ลงพื้นที่ห้วยกระเสียว ติดตามคุณภาพดินต่อเนื่อง ปี 2566 และ 2569

วันที่ 9-10 เมษายน 2569 ดร.ปิ่นเพชร ดีล้อม ผู้อำนวยการสำนักวิทยาศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ดิน มอบหมาย ทีมงานนักวิทยาศาสตร์ กลุ่มวิจัยกายภาพดิน ลงพื้นที่บริเวณลุ่มน้ำห้วยกระเสียว เพื่อดำเนินการเก็บตัวอย่างดินในจุดเดิมจากการสำรวจเมื่อปี 2566

การดำเนินงานครั้งนี้เป็นการบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภายในกรมพัฒนาที่ดิน สำนักวิทยาศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ดิน (สวด.) ร่วมกับกองสำรวจดินและวิจัยทรัพยากรดิน (กสด.) โดย นายสถิระ อุดมศรี ผู้อำนวยการกองสำรวจดินและวิจัยทรัพยากรดิน เพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน และประเมินคุณภาพดินในเชิงเปรียบเทียบระหว่างปี 2566 และปี 2569

โดยมุ่งเน้นการวิเคราะห์สมบัติดินด้านกายภาพ อาทิ ความหนาแน่นดิน (Bulk density) และ ความต้านทานการแทงทะลุของดิน (Penetration resistance: PR) ซึ่งเป็นตัวชี้วัดสำคัญที่สะท้อนระดับความแน่นทึบของดินและข้อจำกัดต่อการเจริญเติบโตของรากพืช รวมทั้งทดลองการใช้ชุดทดสอบการจับตัวของเม็ดดิน (soil aggregate test kit) กับพื้นที่ที่มีการไถพรวน

การเก็บข้อมูลครั้งนี้ มีข้าราชการและพนักงานราชการ กลุ่มวิจัยกายภาพดิน เข้าร่วมดำเนินงาน ได้แก่

1) ดร.ประไพพิศ ศรีมาวงษ์ นักวิทยาศาสตร์ชำนาญการพิเศษ

2) นางสาวสุจิตรา ไทยเทศ นักวิทยาศาสตร์ปฏิบัติการ

3) นางสาวกาญจนา สร้อยทอง นักวิทยาศาสตร์ปฏิบัติการ

4) นางสาวปนัดดา คูณศรี นักวิทยาศาสตร์

5) นายประวิทย์ เครือทอง เจ้าพนักงานวิทยาศาสตร์

โดยมีการตรวจวัดค่า PR ในภาคสนามตามความลึกของชั้นดิน เพื่อประเมินความต้านทานเชิงกลของดินในแต่ละระดับ โดยค่าความต้านทานการแทงทะลุที่สูง โดยเฉพาะมากกว่า 2 เมกะปาสคาล (MPa) อาจบ่งชี้ถึงภาวะดินอัดแน่นหรือการเกิดชั้นดินดาน (plow pan) ซึ่งส่งผลกระทบต่อการชอนไชของราก การดูดน้ำและธาตุอาหารของพืช

นอกจากนี้ การวิเคราะห์ค่า PR ร่วมกับค่าความหนาแน่นดินและความชื้นดิน จะช่วยให้สามารถแยกแยะสาเหตุของความแน่นทึบของดินได้อย่างชัดเจน ว่าเกิดจากการจัดการดิน เช่น การไถพรวนซ้ำ การใช้เครื่องจักร หรือเกิดจากสภาพโครงสร้างดินตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการวางแผนปรับปรุงดิน เช่น การไถระเบิดดินดาน การเพิ่มอินทรียวัตถุ หรือการปรับระบบการใช้ประโยชน์ที่ดินให้เหมาะสม

ข้อมูลที่ได้จากการติดตามในจุดเดิม (Monitoring site) จะเป็นฐานข้อมูลสำคัญในการประเมินแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงคุณภาพดินภายใต้รูปแบบการใช้ประโยชน์ที่ดินที่แตกต่างกัน และสนับสนุนการพัฒนาระบบฐานข้อมูลดินระดับประเทศ ตลอดจนการจัดทำคำแนะนำการจัดการดินที่เหมาะสมรายพื้นที่

การดำเนินงานดังกล่าวสอดคล้องกับแนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรดินเชิงรุกของกรมพัฒนาที่ดิน ที่มุ่งเน้นการใช้ข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์ในการยกระดับคุณภาพดิน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตทางการเกษตร และขับเคลื่อนสู่เกษตรกรรมอย่างยั่งยืน

ขอขอบคุณข้อมูลการสำรวจดิน และประเมินคุณภาพดิน จาก กองสำรวจดินและวิจัยทรัพยากรดิน